I. TRỢ LỰC LÁI DẦU HPS( hydraulic power steering)![]()
THÀNH PHẦN CẤU TẠO GỒM:
-
Bơm trợ lực lái:
Thường được dẫn động bằng dây đai từ động cơ. Bơm có nhiệm vụ tạo ra áp suất dầu thủy lực để cung cấp cho hệ thống. Các bộ phận chính của bơm bao gồm rotor, cánh gạt, cam vòng, trục dẫn động và các van điều áp.
-
Van phân phối (Van điều khiển):
Thường được đặt trong thước lái. Van này có chức năng điều khiển dòng dầu cao áp đến các khoang piston trợ lực theo hướng và mức độ xoay của vô lăng, thông qua một cơ cấu thanh xoắn.
-
Xi-lanh trợ lực và piston:
Piston được đặt trên thanh răng của thước lái. Khi van phân phối điều hướng dầu cao áp đến một khoang nào đó của xi-lanh, áp suất dầu sẽ tác động lên piston, tạo ra lực trợ lực giúp di chuyển thanh răng.
-
Thanh răng và bánh răng:
Là cơ cấu chính của thước lái. Chuyển động quay của vô lăng được truyền xuống để làm quay bánh răng, ăn khớp với thanh răng. Thanh răng này sẽ tịnh tiến sang trái hoặc phải, tác động lên hệ thống treo để điều hướng bánh xe.
-
Bình chứa dầu trợ lực:
Chứa dầu trợ lực lái, giúp làm mát dầu và đảm bảo cung cấp đủ lượng dầu cho hệ thống. Nắp bình thường có que thăm dầu để kiểm tra mức dầu.
-
Ống dẫn dầu:
Bao gồm đường dầu áp suất cao từ bơm đến van phân phối và xi-lanh, và đường dầu hồi về bình chứa.
II. TRỢ LỰC LÁI ĐIỆN + DẦU EHPS( electric hydraulic power steering)
Cấu tạo chính

-
Cảm biến (Sensors):
-
Cảm biến momen xoắn (Torque Sensor): Gắn trên thanh xoắn, đo lực xoay vô lăng của người lái.
-
Cảm biến góc lái (Steering Angle Sensor): Đo góc quay của vô lăng.
-
Cảm biến tốc độ xe (Vehicle Speed Sensor): Cung cấp thông tin tốc độ xe cho ECU.
-
-
Bộ điều khiển điện tử (ECU – Electronic Control Unit):
-
“Bộ não” của hệ thống, nhận tín hiệu từ các cảm biến, xử lý và tính toán mức trợ lực cần thiết.
-
-
Bơm và Mô-tơ điện (Electric Motor & Pump Unit – MPU):
-
Gồm mô-tơ điện DC và bơm dầu bánh răng tích hợp. Mô-tơ điện được điều khiển bởi ECU để tạo ra áp suất dầu thủy lực, thay vì dùng dây đai từ động cơ như hệ HPS truyền thống.
-
-
Cơ cấu lái thủy lực (Hydraulic Steering Gear):
-
Thanh răng-bánh răng (Rack & Pinion) và piston thủy lực.
-
Áp suất dầu từ MPU sẽ tác động lên piston, hỗ trợ dịch chuyển thanh răng để đánh lái.
-
-
Hệ thống đường ống dầu: Dẫn dầu áp suất cao và dầu hồi về bình chứa.
III. TRỢ LỰC LÁI ĐIỆN EPS (electric power steering)
Nguyên Lý Hoạt Động của EPS
Nguyên lý hoạt động của Hệ Thống Lái Trợ Lực điện khá tinh vi nhưng hiệu quả. Khi người lái xoay vô lăng, một cảm biến mô-men xoắn (torque sensor) sẽ phát hiện lực tác động và hướng xoay của vô lăng. Thông tin này cùng với tốc độ xe, góc lái từ cảm biến góc lái được gửi về Bộ điều khiển điện tử (ECU) của hệ thống EPS. ECU sẽ phân tích dữ liệu và tính toán mức độ hỗ trợ cần thiết. Sau đó, ECU điều khiển mô tơ điện tác động một lực phụ trợ vào trục lái hoặc thanh răng, giúp người lái xoay vô lăng nhẹ nhàng hơn.
Cấu Tạo Cơ Bản của Hệ Thống Lái Trợ Lực Điện
Một hệ thống EPS cơ bản bao gồm các thành phần chính sau:
-
Vô lăng (Steering Wheel): Nơi người lái tương tác trực tiếp.
-
Cảm biến mô-men xoắn (Torque Sensor): Phát hiện lực xoay vô lăng của người lái.
-
Cảm biến góc lái (Steering Angle Sensor): Đo góc xoay của vô lăng.
-
Mô tơ điện (Electric Motor): Cung cấp lực hỗ trợ. Mô tơ có thể được đặt trên cột lái (column-assist), trên thanh răng (rack-assist), hoặc trên trục lái (pinion-assist).
-
Bộ điều khiển điện tử (ECU – Electronic Control Unit): “Bộ não” của hệ thống, nhận tín hiệu từ các cảm biến và điều khiển mô tơ điện.
-
Trục lái và Thanh răng (Steering Column and Rack): Cơ cấu truyền động cơ khí.
-
Cảm biến tốc độ xe (Vehicle Speed Sensor): Cung cấp thông tin về tốc độ di chuyển của xe cho ECU.
IV . ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA HPS, EHPS VÀ EPS
Bảng tóm tắt so sánh chung
|
Tính năng |
HPS |
EHPS |
EPS |
|
Cơ chế trợ lực |
Dầu thủy lực + Bơm cơ khí |
Dầu thủy lực + Bơm điện |
Mô-tơ điện |
|
Tiêu thụ nhiên liệu |
Cao |
Trung bình/Thấp |
Rất thấp |
|
Cảm giác lái |
Chân thực, đầm chắc |
Tốt, biến thiên |
Nhẹ, ít phản hồi |
|
Bảo dưỡng |
Cần thay dầu định kỳ |
Cần thay dầu và kiểm tra điện |
Gần như không cần bảo dưỡng |
|
Tương thích ADAS |
Không |
Hạn chế |
Rất tốt |


